GIÁO DỤC
HỌC SINH CÁ BiỆT THPT
I. SỰ CẦN THIẾT CỦA GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
Công tác chủ nhiệm là một nhiệm vụ quan trọng trong công tác giáo dục của Nhà trường và góp phần quan trọng trong việc giáo dục và rèn luyện đạo đức học sinh góp nhằm giúp học sinh phát triển toàn diện.
Thực tế trong dạy học nói chung và công tác chủ nhiệm nói riêng là giáo viên thường áp đặt học sinh, yêu cầu học sinh phải làm và chịu ảnh hưởng những điều mình dạy mà ít khi để ý xem học sinh đang suy nghĩ gì, mong muốn gì.
Điều này dẫn đến Nhà trường và Giáo viên trở nên xa lạ, siêu thực tế với học sinh. Một số em bắt đầu không còn hứng thú với môn học, không muốn đến trường, thờ ơ lạnh nhạt thậm chí là thù ghét, chống đối …
I. SỰ CẦN THIẾT CỦA GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
Giáo dục học sinh cá biệt có  một ý nghĩa rất to lớn. Đối với xã hội: góp phần quan trọng trong việc giữ gìn an ninh trật tự xã hội và tạo ra những công dân tốt cho xã hội.

Đối với CMHS: đem lại nguồn hạnh phúc lớn cho họ, giúp họ tránh được nỗi bất hạnh lớn là con cái hư hỏng.

Đối với Nhà trường và tập thể lớp: đảm bảo cho tập thể lớp ổn định, trật tự, nề nếp, các thành viên trong lớp sẽ cùng nhau tu dưỡng và học tập nhằm đạt kết quả tốt.

Đối với bản thân học sinh: Giúp các em phát triển toàn diện nhân cách.

I. SỰ CẦN THIẾT CỦA GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
Khi giáo dục học sinh cá biệt, bản thân các em học sinh cá biệt cũng có những điểm mạnh, những mặt tích cực riêng. Tuy nhiên, những em học sinh này thường phải chịu nhiều áp lực thiệt thòi từ chính thầy cô và các bạn trong lớp. Giáo viên chủ nhiệm có khi chỉ dựa vào cảm tính mà trách mắng phạt tội.
Chỉ cần một lời nói, môt hành động mà thầy cô cho là không đúng thì học sinh cá biệt lại bị ấn tượng, quy chụp … Các em  đã kém lại càng kém hơn và không thể hoà đồng được cùng các bạn trong lớp như một vết thương không được chữa lành, các em sẽ chán nản và tiếp tục vi phạm.
I. SỰ CẦN THIẾT CỦA GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT

Như vậy, công tác chủ nhiệm là một nhiệm vụ không dễ dàng, đòi hỏi ở người thầy không chỉ có “tâm” mà phải có sự tinh tế, khéo léo và  nghệ thuật để ứng xử phù hợp. Công tác giáo dục học sinh cá biệt là nhiệm vụ khó khăn nhất, đòi hỏi sự tỉ mỉ, nỗ lực của GVCN, là công việc quan trọng và thường xuyên.
Bên cạnh đó sự phối hợp giữa GVCN-GVBM-các tổ chức đoàn thể trong nhà trường là yếu tố quyết định sự thành công trong công tác giáo dục học sinh cá biệt.




II. TÌM HIỂU THÔNG TIN HỌC SINH CÁ BIỆT
- Nghiên cứu hoàn cảnh gia đình, hoàn cảnh sống của học sinh cá biệt (60% học sinh chưa ngoan, cá biệt là do ảnh hưởng từ gia đình).
- Nghiên cứu hồ sơ học sinh: thông tin lý lịch về bản thân, sở thích, ước mơ, nguyện vọng, . . . Qua  đó nắm bắt được những đặc điểm tâm sinh lý của học sinh.
- Nghiên cứu kết quả học tập rèn luyện của học sinh qua những  năm học trước đó.
- Nghiên cứu qua những nhận xét, đánh giá của bạn bè đặc biệt là người thân.
- Nghiên cứu hoạt động giao tiếp giữa giáo viên với học sinh để hiểu biết về tâm lý, tính cách, nhận thức của học sinh.
III. XÁC ĐỊNH NGUYÊN NHÂN HỌC SINH CÁ BIỆT
- Bố mẹ sống không hạnh phúc, sống ly thân, ly hôn (có rất nhiều học sinh cá biệt đều có hoàn cảnh này). Phương pháp giáo dục con chưa phù hợp( quá nghiêm khắc hoặc quá chiều chuộng)
- Học sinh không có khả năng tự giáo dục, bị bạn bè lôi kéo, ham chơi sớm, có nhiều mối quan hệ không lành mạnh thích đua đòi, ăn diện.
- Tư chất của học sinh chậm trong nhận thức, hổng kiến thức từ lớp dưới nên chán học, thường hay nghịch phá, mất trật tự.
- Sức ép lớn trong thi cử, từ gia đình nhà trường và xã hội đã khiến cho học sinh căng thẳng rơi vào lối sống trầm cảm, tự ti về bản thân mình.
IV. PHÂN LOẠI HỌC SINH CÁ BIỆT
- Nhóm 1: Cá biệt là do vi phạm nội quy của Nhà trường, của lớp, mất trật tự trong giờ học, lười học bài, đi học muộn …
- Nhóm 2: Cá biệt là do ham chơi điện tử, sẵn sàng bỏ học, lừa dối bố mẹ, thầy cô.
- Nhóm 3: Cá biệt là do vi phạm những chuẩn mực đạo đức, vô lễ với cha mẹ, giáo viên, hay nói tục chửi thề.
- Nhóm 4: Cá biệt là do vi phạm pháp luật, đánh bạn, trộm cắp, chấn lột, cờ bạc …
- Nhóm 5: Cá biệt là do tự ti, trầm cảm, ngại tiếp xúc với thầy cô, bạn bè, hoang mang, sợ hãi, tiêu cực trong suy  nghĩ  (nhóm học sinh cá biệt này đang có xu hướng gia tăng trong xã hội).
V. PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
 Muốn giáo dục tốt học sinh cá biệt phải có sự kết hợp đồng bộ cả ba lực lượng giáo dục: Gia đình – Nhà trường – Xã hôi. Trên cơ sở đó thúc đầy quá trình tự giáo dục của học sinh
GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
GIA ĐÌNH
NHÀ TRƯỜNG
XÃ HỘI
TỰ GIÁO DỤC
V. PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
- Không lý tưởng hóa về học sinh. Không gọi các em là “ học sinh cá biệt” trước tập thể và người khác. ( “Nếu bạn nhìn ai đó với ánh mắt yêu thương bạn sẽ không nhìn thấy những nét xấu xa mà bạn sẽ chỉ nhìn thấy toàn những nét đẹp mà thôi” – Danh ngôn).

- Tin tưởng giao công việc tập thể phù hợp với khả năng của học sinh cá biệt.  Đây là việc làm mang tính hai mặt, đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm phải thường xuyên giám sát, kiểm tra và động viên kịp thời khi học sinh đạt được thành tích dù là nhỏ nhất. ( Cho HS cơ hội “ tìm được sức mạnh cả trong chính sự khiếm khuyết của mình”)
V. PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
- Tổ chức hoạt động tập thể, hoạt động nhân đạo để học sinh cá biệt tham gia, xây dựng môi trường lành mạnh, tích cực, để các em có cơ hội tự thể hiện mình. Những học sinh trầm cảm, tự tin sẽ mạnh dạn, tích cực hơn trong học tập và rèn luyện ( Tổ chức chuyên đề ngoại khoá, rèn luyện kỹ năng sống, . . .)


- Tổ chức cho tập thể lớp quan tâm tận tình giúp đỡ (để các em thấy được sự quan tâm của bạn bè xung quanh) dưới mọi hình thức như: thăm hỏi, đôi bạn, nhóm bạn cùng tiến, . . .
( “Sức mạnh mãnh liệt nhất, phi thường nhất trên thế gian này chính là sức mạnh của tình yêu” và sự cảm thông là chìa khóa để mở cửa trái tim người khác)
V. PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
Gặp riêng học sinh cá biệt bằng tình cảm chân thành của mình, GVCN bình tĩnh, nhẹ nhàng, tế nhị, phân tích có lý, có tình cho HS thấy được ưu điểm để phát huy, thấy mức độ nguy hại của khuyết điểm để sữa chữa. Giáo viên thức tỉnh học sinh bằng những câu chuyện đạo đức. Cho các em một điểm tựa niềm tin. Đối xử với các em bằng sự bao dung của người cha, sự nhân từ của người mẹ, sự cảm thông của người anh người chị và sự thân thiết của người bạn. ( “ Trong tất cả sự chia sẻ thì sự chia sẻ tinh thần là quý giá nhất”)
V. PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
-Giáo viên chủ nhiệm có thể lấy tấm gương tốt trong tập thể, hoặc chính một học sinh cá biệt đã tiến bộ để cảm hoá học sinh cá biệt.
- Thầy cô luôn là tấm gương về đạo đức, về lối sống và trình độ chuyên môn. Thầy cô chủ nhiệm phải luôn có tình cảm yêu thương, niềm tin động viên học sinh bởi “Chỉ có tấm lòng mới đánh thức được tấm lòng”. Giáo viên cần phải khéo léo, linh hoạt trong mỗi trường hợp cụ thể, biết tập hợp và sử dụng sức mạnh của các yếu tố giáo dục nhằm rèn luyện cho học sinh cá biệt. Giáo viên chủ nhiệm cần tuyệt đối tránh tư tưởng định kiến cách cư xử thiếu sư phạm đối với học sinh.
V. PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
- Áp dụng quy định thưởng, phạt “phân minh, nghiêm túc, công bằng” để học sinh cá biệt có động lực mục tiêu phấn đấu.
- Kết hợp chặt chẽ đối với giáo viên bộ môn vừa để hiểu hơn về học sinh vừa giúp học sinh có những cố gắng ở từng môn học. Đồng thời, kết hợp  chặt chẽ với ĐTN để thống nhất biện pháp giáo dục học sinh cá biệt.
V. PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
- Trao đổi thẳng thắn, chân thành đối với cha mẹ học sinh để hiểu được hoàn cảnh gia đình, tính cách của học sinh cá biệt và chia sẽ những kiến thức giáo dục con cái, tạo nên sự thống nhất những quan điểm giáo dục với cha mẹ học sinh.
- Tổ chức thăm gia đình học sinh nhằm tạo thiện cảm tốt đối với học sinh cá biệt và với cha mẹ học sinh.
- Kết hợp với địa phương, khu dân cư để theo dõi giáo dục, ngăn chặn kịp thời những học sinh vi phạm, tạo mối liên hệ chặt chẽ giữa 3 lực lượng giáo dục là Gia đình – Nhà trường –Xã hội.
KẾT LUẬN
Các biện pháp trên có liên quan chặt chẽ với nhau. Thực tiễn giáo dục học sinh cá biệt là rất khó khăn và không phải học sinh cá biệt nào cũng giáo dục thành công. Dù vậy, mỗi giáo viên đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm phải không ngừng nỗ lực, cố gắng, học hỏi để thực hiện tốt công việc này.
 Giáo dục học sinh cá biệt bằng tình cảm là phương pháp hữu hiệu nhất. Chúng ta mỗi người giáo viên hãy nhớ rằng: “ Bạn có thể thay đổi cách cư xử của người khác bằng tình yêu thương của mình” và “ cái gì xuất phát từ trái tim thì sẽ đến trái tim”